Дифференциаллық теңлемелер кафедрасы

Қарақалпақстан Республикасының мектеплерин педагог кадрлар менен тәмийинлеў мақсетинде 1935-жылдың 1-сентябринде Төрткүл қаласында Қарақалпақ  мәмлекетлик  муғаллимлер институты ашылып, ол 1934-жылы ашылған таярлық бөлиминиң базасында өз жумысын баслады. Институт ашылған ўақытта физика-математика ҳәм Қарақалпақ  тили және әдебияты бөлимлери болды.

Физика-математика бөлиминде бир ғана кафедра болып, ол физика-математика илимлери кафедрасы деп аталатуғын еди. 1935-жылдан баслап кафедраны доцент М.В.Щеглов басқарып, ол физика ҳәм математика бағдарындағы, дерлик, барлық пәнлерди оқытты. Кейин кафедраға С.Б.Булатов ҳәм Ф.Д.Кочановлар келип қосылды. С.Б.Булатов жергиликли тилди билетуғын бирден-бир муғаллим еди. Булардан кейин 1936-1937-оқыў жылында Өзбекистан билимлендириў халық комиссариатының жолламасы менен Орта Азия мәмлекетлик университетиниң питкериўшиси Умар Булешев келип ислей баслады, ал сол жылдан баслап кафедраға М.Г.Галикеев келип, кафедра және де толысты, оқытыўды жергиликли тилде алып барыў мүмкиншилиги пайда болды. Кафедра ағзалары республика мектеплери ушын жүдә зәрүр болған математика ҳәм физика бойынша сол гездеги сабақлықларды Қарақалпақ  тилине аўдарыў бойынша үлкен жумыслар алып барды. Соның менен бирге Қарақалпақ  тилиниң математикалық ҳәм физикалық терминологиясын ислеп шығыў бойынша бир қанша жумыслар исленди. Усының нәтийжесинде 1939-жылы У.Булешев тәрепинен дүзилген математикалық терминлер сөзлиги ҳәм С.Булатов дүзген физикалық терминлер сөзлиги Қарақалпақ  тилинде ба-сылып шықты. Бул жетискенликлер республикада физика-математика бойынша билим бериўди раўажландырыўда үлкен әҳмийетке ийе болды.

1944-жылы муғаллимлер институты педагогикалық институтқа айналдырылды. Ал, 1948-1949-оқыў жылынан баслап, физика-математикалық илимлер кафедрасы математика ҳәм физика кафедралары болып екиге бөлинди. 1969-жылы усы математика кафедрасы тийкарында математикалық анализ кафедрасы шөлкемлестирилди.

Усы жыллар ишинде кафедраға доцентлерден  О. Жийемуратов (1969-1976), О.Булешов (1976-1987), Қ.Қалжанов (1987-1992), С.Қосбергенов (1992-1994) ҳәм (2000-2004), Б.Пренов (1995-1996), У.Раметов (1997-2000), Қ. Елгондиев. (2005-2009), Б. Отемуратов (2009-2011), С.Тлеумуратов (2011-2016), Қ. Елгондиев (2016-2019) басшылық етти.

Кафедра әсиресе ғәрезсизлик жылларында өз раўажланыўының жаңа басқышына көтерилди. Усы жыллары кафедра оқытыўшылары арасынан 2 илим докторы (С. Қосбергенов 2001-жылы, К. Қудайбергенов 2008-жылы), ҳәм 9 илим кандидатлары өсип шықты.

Кафедра оқытыўшыларының белсенди қатнасыўы менен 1996 ҳәм 2000-жыллары республика көлеминде «Комплекс анализдиң актуал мәселелери», «Дифференциаллық теңлемелер ҳәм олардың қолланыўлары»  атамадағы ал 2012-жылы «Комплекс ҳәм функционал анализдиң ҳәзирги заман проблемалары» атлы Республикалық илимий-теориялық конференциялар  университетимизде өткерилди.

1999-жылдан баслап «Математикалық анализ» ҳәм «Дифференциаллық теңлемелер» қәнигеликлери бойынша магистратура ашылған еди. Ҳәзирги күнде «Математика» (бағдарлар бойынша) қәнигелиги магистрантларына кафедра оқытыўшылары тийкарғы сабақларды оқытпақта. Магистратураны табыслы тамамлаған магистрантлар халық хожалығының ҳәрқыйлы тараўларында ислеп атыр. Олардан: Сейтназаров Қуўанышбай техника илимлери докторы (ТАТУ, Нокис филиалы деканы), Нуржанов Бердах философия докторы (PhD)  (ҚМУ, математикалық анализ кафедрасы аға оқытыўшысы), Изетаева Гулбаҳар философия докторы (PhD)  (ҚМУ, математикалық анализ кафедрасы ассистенти), физ.-мат.илимлери таяныш докторантлары Бекимов Мансур, Хасанов Музаффар ҳәм т.б. кафедраның мақтанышы болып есапланады.

2018 жылы математикалық анализ кафедрасы қурамында «Дифференциаллық теңлемелер ҳәм математикалық физика» қәнигелиги бойынша магистратура ашылды. 2019 жылдан баслап математикалық анализ кафедрасы базасынан «Дифференциаллық теңлемелер» кафедрасы бөлинип шықты. Кафедраға физика-математика илимлери кандидаты, доцент Елгондиев Қуўаныш басшылық етпекте. Дифференциаллық теңлемелер кафедрасында доцентлер Омаров Аллаберген, Нуржанов Орынбай, Қурбанбаев Өтебай, Танирбергенов Муратбек, Отарова Жамила, ассистентлер Баймуратова Клара Ережепова Шийрин, Қылышбаева Гулназ, оқытыўшы стажёр Қощанов Алланазар жумыс алып бармақта.