Әмелий математика кафедрасы

Университеттиӊ ашылыўы менен оныӊ оқыў жобаларыныӊ талапларына сәйкес көплеген илим тараўлары бойынша жаӊа атамадағы пәнлерди оқытыў зәрүрлиги пайда болды. Бул өз гезегинде көп санлы жаӊа кафедраларды шөлкемлестириўди талап етти. Усы жағдайларға бай-ланыслы 1976-жылы университеттиӊ математика факультети қурамында жаӊа Есаплаў матема-тикасы кафедрасы шөлкемлестирилди. Солай етип, 2016-жылы университеттиӊ ашылыўына 40 жыл толған болса, бул кафедраныӊ шөлкемлестирилгенине де 40 жыл толды. Кафедра шөлкемлестирилген 1976-1977-оқыў жылында кафедрада барлығы болып 6 профессор-оқытыўшы жумыс иследи: физика-математика илимлериниӊ кандидаты, доцент (соӊынан профессор) А.О.Отаров кафедра баслығы, экономика илимлериниӊ кандидаты А.Матекеев (соӊынан экономика илимлериниӊ докторы), Н.Примбетов, С.Пирназаров (физика-математика илимлериниӊ кандидатлары, доцентлер), Қ.Бекназарова (оқытыўшы). Кафедраны 1976-1987-жыллары ҳәм 1991-2000-жыллары А.О.Отаров, 1987-1991-жыллары доцент С.Пирназаров, 2001-2005-жыллары доцент Н.Утеўлиев, 2005-2007-жыллары физика-математика илимлериниӊ кандидаты А.Турениязова, 2007-2009-жыллары доцент Ж.Алланазаров, 2009-2014-жыллары техника илимлериниӊ кандидаты Ш.Ешмуратов басқарған болса, ал 2015-жылдан баслап доцент М.Бердимуратов басқарып киятыр. Университет Илимий кеӊесиниӊ шешими менен Есаплаў математикасы кафедрасы 1998-жылы «Әмелий математика ҳәм информатика» атамасы менен, ал 2015-жылы «Әмелий математика» атамасы менен қайта шөлкемлестирилди.

Кафедраныӊ дәслепки шөлкемлестирилиў дәўиринен баслап-ақ оныӊ қурамын илимий дәрежели маман оқытыўшылар менен толықтырыў жумысларына айрықша дыққат аўдарылды. Әсиресе, Киев университетиниӊ есаплаў математикасы, экономикалық кибернетика ҳәм математикалық физика кафедралары менен тығыз байланыслар орнатылып, илимий-изертлеў жумысларын орынлаўға уқыбы бар көплеген жаслар, дәслеп, еки жыллық илимий стажировка өтиўге жибе-рилип, соӊынан олар аспирантурада оқып, кандидатлық диссертацияларын жақлады. Илимий дәрежели кадрлар таярлаў мәселесине ғәрезсизлик жылларында айрықша итибар берилди. Соныӊ нәтийжесинде кафедра оқытыўшыларынан Н.Утеулиев, А.Ембергенов, Ш.Бурханов, Т.Садыков, Д.Мендалиев, Ж.Алланазаров, Т.Жамуратов, Н.Примбетов, С.Пирназаров, А.Хожаметов, Д.Утебаев, М.Бердимуратов, Р.Мустафаева, Ш.Ешмуратов, Б.Айтмуратов, А.Бекиев ҳәм тағы басқа оқытыўшылар илим кандидатлары болды. Олардыӊ арасынан Н.Утеўлиев 1992-жылы Киев университетиниӊ докторантурасына оқыўға кирип, 1995-жылы докторлық диссертациясын та-быслы қорғап, Қарақалпақстанда математика илими бойынша биринши илим докторы болды, ал Д.Утебаев ҳәм А.Хожаметов докторлық диссертация жумысларын жазып, жақлаўға таярлық жумысларын жүргизип атыр. Кафедра ағзалары А.Пиримбетов ҳәм Г.Джайков Новосибирск мәмлекетлик техника университетинде аспирантурада, кандидатлық диссертация жумысларын жазып, оларды жақлаў мәселелери менен шуғылланып атыр.

Ҳәзирги ўақытта кафедра университеттиң ең жетекши кафедраларының бири болып есапла-нады. Кафедрада 28 профессор-оқытыўшы жумыс ислейди, олардың арасында 1 профессор, 8 илим кандидаты ҳәм доцентлер, 19 ассистент-оқытыўшы бар болып, саатпай тийкарында 5 оқытыўшы сырттан шақыртылған.

Кафедрада 2000-жылдан баслап әмелий математика ҳәм информациялық технологиялар қәнигелиги бойынша магистратура ашылған. Бүгинги күнде кафедрада бакалавр тәлим бағдары бойынша 23, магистратура бағдары бойынша 10, жәми 33 атамадағы пәнлер оқытылады. Кафедраның оқыў жүклемесиниң улыўма көлеми 25500 саатты қурайды.

Кафедраның профессор-оқытыўшылары жаңа педагогикалық технологияларды есапқа алып, ҳәр жылы лекция текстлерин, әмелий ҳәм лабораториялық жумыслардың материалларын қайта қарап шығып, жаңалап барады. Кафедраның барлық пәнлери бойынша электрон лекция текстлери дүзилип, университеттиң мәлимлеме-ресурс орайына тапсырылған. Заманагөй педа-гогикалық технологиялар тийкарында сабақлар электрон доскалардан ҳәм презентациялардан пайдаланылып өтиледи.

Профессор-оқытыўшылар зийрек студентлер менен бирге турақлы түрде илимий-изертлеў жумысларын орынлайды. Бундай студентлер ҳәр жылы халықаралық ҳәм республикалық олимпиадаларға қатнасып, жақсы нәтийжелерге ерисип киятыр. Атап айтқанда А.Абдиев, С.Қарабеков, Р.Оңғарбаев, Ж.Мухиятдинов, М.Нарбаев ҳәм 2-курс магистри Р.Есимбетов «Программастырыў‒2015» халықаралық олимпиадасына қатнасып, жоқары орынларды ийелеп қайтты.

Кафедра профессор-оқытыўшылары халықаралық ҳәм республикалық илимий-теориялық конференцияларға баянатлар менен белсене қатнасады. Мәселен, 2015-жылы 21-апрельде Ташкент информациялық технологиялар университетиниң Нөкис филиалында «Илим, билим ҳәм өндирис интеграциясында информациялық коммуникация технологияларын қолланыўдың ҳәзирги заман мәселелери» атамасында өткерилген республикалық илимий-теориялық конференцияға кафедраның көплеген оқытыўшылары илимий баянатлары менен қатнасты, ал профессор А.О.Отаров, доцентлер М.Бердимуратов ҳәм Ш.Ешмуратовлардың ҳәр бири бул конференцияның бир секциясына басшылық етти. Заман талабына сәйкес жетик қәнигелерди тәрбиялаўда студентлердиң ана тилинде жазылған оқыў әдебиятларының үлкен әҳмийетке ийе екенлигин есапқа алып, кафедраның тәжирийбели ҳәм жетекши профессор оқытыўшылары көп санлы сабақлықларды, оқыўлық  орынлаўға уқыбы бар көплеген жаслар, дәслеп, еки жыллық илимий стажировка өтиўге жибе-рилип, соӊынан олар аспирантурада оқып, кандидатлық диссертацияларын жақлады. Илимий дәрежели кадрлар таярлаў мәселесине ғәрезсизлик жылларында айрықша итибар берилди. Соныӊ нәтийжесинде кафедра оқытыўшыларынан Н.Утеулиев, А.Ембергенов, Ш.Бурханов, Т.Садыков, Д.Мендалиев, Ж.Алланазаров, Т.Жамуратов, Н.Примбетов, С.Пирназаров, А.Хожаметов, Д.Утебаев, М.Бердимуратов, Р.Мустафаева, Ш.Ешмуратов, Б.Айтмуратов, А.Бекиев ҳәм тағы басқа оқытыўшылар илим кандидатлары болды. Олардыӊ арасынан Н.Утеўлиев 1992-жылы Киев университетиниӊ докторантурасына оқыўға кирип, 1995-жылы докторлық диссертациясын та-быслы қорғап, Қарақалпақстанда математика илими бойынша биринши илим докторы болды, ал Д.Утебаев ҳәм А.Хожаметов докторлық диссертация жумысларын жазып, жақлаўға таярлық жумысларын жүргизип атыр. Кафедра ағзалары А.Пиримбетов ҳәм Г.Джайков Новосибирск мәмлекетлик техника университетинде аспирантурада, кандидатлық диссертация жумысларын жазып, оларды жақлаў мәселелери менен шуғылланып атыр. Ҳәзирги ўақытта кафедра университеттиң ең жетекши кафедраларының бири болып есапла-нады. Кафедрада 28 профессор-оқытыўшы жумыс ислейди, олардың арасында 1 профессор, 8 илим кандидаты ҳәм доцентлер, 19 ассистент-оқытыўшы бар болып, саатпай тийкарында 5 оқытыўшы сырттан шақыртылған.

Кафедрада 2000-жылдан баслап әмелий математика ҳәм информациялық технологиялар қәнигелиги бойынша магистратура ашылған. Бүгинги күнде кафедрада бакалавр тәлим бағдары бойынша 23, магистратура бағдары бойынша 10, жәми 33 атамадағы пәнлер оқытылады. Кафедраның оқыў жүклемесиниң улыўма көлеми 25500 саатты қурайды.

Кафедраның профессор-оқытыўшылары жаңа педагогикалық технологияларды есапқа алып, ҳәр жылы лекция текстлерин, әмелий ҳәм лабораториялық жумыслардың материалларын қайта қарап шығып, жаңалап барады. Кафедраның барлық пәнлери бойынша электрон лекция текстлери дүзилип, университеттиң мәлимлеме-ресурс орайына тапсырылған. Заманагөй педа-гогикалық технологиялар тийкарында сабақлар электрон доскалардан ҳәм презентациялардан пайдаланылып өтиледи.

Профессор-оқытыўшылар зийрек студентлер менен бирге турақлы түрде илимий-изертлеў жумысларын орынлайды. Бундай студентлер ҳәр жылы халықаралық ҳәм республикалық олимпиадаларға қатнасып, жақсы нәтийжелерге ерисип киятыр. Атап айтқанда А.Абдиев, С.Қарабеков, Р.Оңғарбаев, Ж.Мухиятдинов, М.Нарбаев ҳәм 2-курс магистри Р.Есимбетов «Программастырыў‒2015» халықаралық олимпиадасына қатнасып, жоқары орынларды ийелеп қайтты.

Кафедра профессор-оқытыўшылары халықаралық ҳәм республикалық илимий-теориялық конференцияларға баянатлар менен белсене қатнасады. Мәселен, 2015-жылы 21-апрельде Ташкент информациялық технологиялар университетиниң Нөкис филиалында «Илим, билим ҳәм өндирис интеграциясында информациялық коммуникация технологияларын қолланыўдың ҳәзирги заман мәселелери» атамасында өткерилген республикалық илимий-теориялық конференцияға кафедраның көплеген оқытыўшылары илимий баянатлары менен қатнасты, ал профессор А.О.Отаров, доцентлер М.Бердимуратов ҳәм Ш.Ешмуратовлардың ҳәр бири бул конференцияның бир секциясына басшылық етти.

Заман талабына сәйкес жетик қәнигелерди тәрбиялаўда студентлердиң ана тилинде жазылған оқыў әдебиятларының үлкен әҳмийетке ийе екенлигин есапқа алып, кафедраның тәжирийбели ҳәм жетекши профессор оқытыўшылары көп санлы сабақлықларды, оқыўлық қолланбаларды, илимий-методикалық әдебиятларды жаратты. Профессор А.О.Отаров ҳәм до-цент Ж.П.Алланазаров авторлығында жазылған, университет, педагогикалық ҳәм техникалық институтлардың студентлерине арналған «Есаплаў усыллары» сабақлығы (1-бөлими) (2002), А.О.Отаров , Ж.П.Алланазаров ҳәм А.А.Отаровлар тәрепинен жазылған, жоқары оқыў орынларының студентлерине арналған «Әмелий информатиканың тийкарлары» оқыў қолланбасы, А.О.Отаров, ҳәм Ж.П.Алланазаров авторлығында жазылған (2006), жоқары оқыў орынларының студентлерине арналған «Есаплаў усыллары» сабақлығы (2-бөлими) 2009-жылы Өзбекистан Республикасы Жоқары ҳәм орта арнаўлы билим министрлиги, Халық билимлендириў министрлиги, «Истеъдод» жамғармасы тәрепинен шөлкемлестирилген «Жылдың ең жақсы сабақлығының ҳәм оқыў әдебиятының авторы» атамасындағы Өзбекистан Республикалық таңлаўында жеңимпаз болды, китаплардың авторларына арнаўлы дипломлар тапсырылып, оларға баҳалы сыйлықлар берилди.

Ғәрезсизлик жылларында тәлим-тәрбия жумысларының сапасын жақсылаў, студент – лерди ҳәзирги заман талапларына сәйкес тәрбиялаў жумыслары жақсы жолға қойылған. Президентимиздиң шығып сөйлеген сөзлери ҳәм баянатларын, пәрманларын ҳәм қарарларын, жаңадан шыққан нызамларды студентлер арасында кең үгит-нәсиятлаў жумыслары алдын-ала дүзилген жобалар бойынша турақлы түрде өткерилип атыр. Студентлерде туўылған жерге, Ўатанға сүйиўшилик сезимлерин ҳәм жоқары инсаныйлық пазыйлетлерди оятыў, тәрбиялаў бойынша кең көлемли жумыслар алып барылмақта.

Кафедра тәлим-тәрбия жумысларының сапасын барған сайын арттырыў, илимий-изертлеў жумысларының нәтийжелилигин жоқары маманлықтағы педагогикалық кадрларды систе-малы тәрбиялаўды иске асырыў мақсетинде елимиздиң ҳәм сырт еллердиң белгили жоқары оқыў орынлары, илимий-изертлеў институтлары менен тығыз байланысқа ийе. Өзбекистан миллий университетиниң, Ташкент информациялық технологиялар университетиниң, Украина миллий университетиниң, Новосибирск мәмлекетлик техника университетиниң сәйкес кафедра-лары ме-нен шәртнамалар дүзип, тығыз қарым-қатнаслар жасалмақта.

Бердимуратов Мурат Карлыбаевич, физика-математика илимлериниң кандитаты, доцент. 1963-жылы 10-февральда Нөкис қаласында туўылған. 1989-жылы Нөкис мәмлекетлик университетин тамамлаған. 1992-1997-жыллар аралығында Киев мәмлекетлик университетинде илимий-изертлеў жумысларын алып барды. 1997-жылы «Модели-рование и оптимизация в системах солевлагоперено-са» темасында кандидатлық диссертация жақлады. 1998-2009-жылларда информациялық технология кафедрасы баслығы, сондай-ақ, математика факультети деканы лаўазымларында жемисли мийнет етти. 2009-2012-жыллар арасында Нөкис мәмлекетлик педагогикалық институтының ректоры, 2014-жылдан баслап әмелий математи-ка кафедра баслығы лаўазымында ислеп киятыр. 30 дан аслам илимий мийнетлери баспада жәрияланды. 1 оқыў қолланба, 6 оқыў-методикалық қолланбасы баспадан шыққан.
 

 

Отаров Аманбай, физика-математика илимлериниң кандидаты, профессор. 1939-жылы 10-майда Қоңырат районында туўылған. Ол 1963-жылы Қарақалпақ мәмлекетлик педагогикалық институтын тамамлады. 1966-1974-жыллары Киев университетиниң кибернетика факультетиниң «Есаплаў математикасы» кафедрасында аспирантурада оқыды. 1974-жылы Киев университети-ниң кибернетика факультетиниң қәнигелестирилген илимий кеңесиниң мәжилисинде «О проекционно-дифференциальном методе решения уравнений и его применение к задачам изгиба пластин пе-ременной жесткости» деген темада кандидатлық диссертациясын табыслы жақлады. А.Отаровқа 1983-жылы доцент, ал 1992-жылы есаплаў математикасы кафедрасы профессоры илимий атақлары, ал 1993-жылы Қарақалпақстан Республикасына мийнети синген илим ғайраткери ҳүрметли атағы берилди. 1989-1997-жыллары университеттиң илимий ислери бойынша проректоры, экономика ҳәм математика факультетлериниң деканы лаўазымларында табыслы жумыс иследи. 150 ден аслам или-мий мийнетлери, 2 сабақлығы, 1 оқыў қолланбасы баспадан шықты. 2000-жылдан баслап кафедра-да профессор лаўазымында ислеп атыр.

 

 

Мустафаева Рахима, физика-математика илим-лериниң кандитаты, доцент. 1956-жылы 18-декабрьде Әмиўдәрья районында туўылған. 1981-жылы Нөкис мәмлекетлик университетин тамамлаған. 1995-жылы Киев миллий университетинде аспирантураны оқып, 1996-жылы «Исследование интервальной устой-чивости динамических систем и моделирование процессов водообмена» темасында кандидатлық диссертация жақлады. 25 тен аслам илимий мийнетлери жәрияланды. 2 оқыў қолланбасы баспадан шыққан. 2005-жылдан баслап доцент лаўазымында ислеп келмекте.

 

 

Бекиев Аширмэт Бекиевич, физика-математика илимлериниң кандидаты. 1976-жылы 9-январьда Төрткүл районында туўылған. 1996-жылы Түркмен мәмлекетлик университетин тамамлаған. 2010-жылы «Краевые задачи для уравнения смешанного типа чет-вертого порядка, содержащего произведения операто-ров Лапласа, теплопроводности и Даламбера» тема-сында кандидатлық диссертациясын жақлады. 20 дан аслам илимий мийнетлери баспада жәрияланды. 2 оқыў-методикалық қолланбасы баспадан шықты. 2011-жылдан баслап кафедра доценти лаўазымында ислеп келмекте.

 

 

Ешмуратов Шавкат Артықбаевич, техника илимлериниң кандидаты. 1977-жылы 30-июльде Қоңырат районында туўылған. 2002-жылы Қарақалпақ мәм-лекетлик университетин әмелий математика ҳәм информациялық технологиялар қәнигелиги бойынша тамамлаған. 2004-2008- жыллары Өзбекистан Мил-лий университетиниң программаластырыў ҳәм тармақ технологиялары кафедрасында аспирантурада оқыды ҳәм 2008-жылы « Прозрачность принятия решения при синтезе искусственных нейрон-ных сетей с минимальной конфигурации» темасында кандидатлық диссертациясын жақлады. 20 дан аслам илимий мийнетлери баспада жәрияланды. 2009- 2014-жылларда әмелий матема-тика ҳәм информатика кафедрасының баслығы лаўазымында жумыс алып барды. 2014-жыл-дан баслап усы кафедраның доценти лаўазымында ислеп келмекте

 

 

 

Самандаров Батирбек Сатимович, техника илимлериниң (PhD) докторы. 1979-жылы 6-июньде Елликқалъа районында туўылған. 2002-жылы Қарақалпақ мәмлекетлик университетин әмелий математика ҳәм информациялық технологиялар қәнигелиги бойынша магистратураны тамамлаған. 2019 жыл Ташкент информациялық технологиялары университети профессоры А.Х.Нишанов басшылығында «Тимсолларни аниқлаш муҳитида электрон таълим ресурслари баҳолашнинг адаптив моделлари» темасындағы техника илимлери (PhD) бойынша докторлық диссертациясын жақлады. 30 дан аслам илимий мийнетлери баспада жәрияланды.

Сондай-ақ, кафедрада үлкен оқытыўшылар Р.Джумамуратов, Б.Самандаров, ассистент-оқытыўшылар Г.Утепбергенова, М. Таңирбергенов, Қ.Ибрагимов, А.Қудайбергенов, Т.Таджиев, С.Мырзатаев, Р.Утемуратов, Р.Шыхыев, М.Казымбетова, Ж.Арзиева, Р.Балтабаева, Ш .Тажибаев, А.Пиримбетов, Қ.Худайбергенов, Э.Уразымбетова, Г.Бекназарова, Г.Көмекова, Т. Жорабеков ислеп атыр.